بهترین کندانسور برای عرق گیری – مسی، آلومینیوم یا استیل؟
م. کوهشاری
تیر 8, 1405
30315
اگر به دستگاه عرق گیری نگاه کنید، در داخل آن لولههای مارپیچی را مشاهده میکنید که به آنها کندانسور گفته میشود. وظیفه کندانسور این است که بخار داغ را تا حدی سرد کند تا دوباره به مایع تبدیل شود. پس هرچه انتقال حرارت لوله بهتر باشد، بخار سریعتر تقطیر میشود و اتلاف بخار کمتر خواهد بود. به همین دلیل انتخاب جنس لوله اهمیت زیادی دارد. در حال حاضر جنس این لولهها میتواند از جنس مس، آلومینیوم یا استیل باشد که هر کدام ویژگیهای خاص خودشان را دارند. اگر به دنبال بهترین لوله برای تقطیر هستید، باید با ویژگیهای هر کدام از این فلزات آشنا شوید. ما در ادامه به شما خواهیم گفت برای عرقگیری لوله مسی بهتر است یا استیل و آلومینیوم.
لوله مسی یا آلومینیومی برای عرق گیری
اگر بخواهیم از نظر مهندسی و عملکرد واقعی بین دو نوع لوله آلومینیومی و لوله مسی برای تقطیر را با هم مقایسه کنیم، لوله مسی تقریبا در همه موارد برای عرقگیری از لوله آلومینیومی بهتر است. البته منظور ما این نیست که آلومینیوم کاربردی ندارد یا باید از خرید آن منصرف شوید.
در ادامه به تفاوت بین هر دو نوع کندانسور اشاره کردهایم.
تفاوت در انتقال حرارت
اولین و مهمترین تفاوت، بین لوله مسی و آلومینیوم برای کندانسور در انتقال حرارت است. در فرآیند عرقگیری وظیفه لوله مارپیچ این است که بخار داغ را به مایع تبدیل کند. از آنجا که مس سومین فلز دنیا برای انتقال حرارت است، پس بهتر است آلومینیوم عمل میکند و میتواند تا تقریبا ۷۰ درصد بیشتر از آلومینیوم حرارت را منتقل کند.
با لوله مسی بخار سریعتر سرد میشود و احتمال خروج بخار از انتهای دستگاه کمتر خواهد بود. اگر حجم دیگ زیاد باشد یا مدت طولانی عرقگیری میکنید، این تفاوت را به طور کامل احساس خواهید کرد.
تفاوت در میزان راندمان عرقگیری
میزان بازدهی دستگاه هم یک معیار مهم است تا براساس آن بتوانیم بین لوله مسی یا آلومینیومی برای عرق گیری انتخاب کنیم.
در فرآیند عرقگیری وقتی بخار سریعتر تقطیر شود، اتلاف بخار کمتر شده و تقریبا تمام بخار تولیدشده به مایع تبدیل میشود. در مقابل، اگر برای دستگاه از لولههای مارپیچ آلومینیوم استفاده کنید، ممکن است در روزهای گرم یا در زمان جوش شدید، مقداری بخار از دستگاه خارج شود. برای جلوگیری از هدر رفتن بخار فقط یک راه دارید اینکه مگر طول مارپیچ بیشتر یا آب خنککننده سردتر باشد.
نحوه پلیسه گیری لوله مسی بعد از برش زدن با ساده ترین ابزارها
دوام کندانسور مسی و آلومینیوم
مس و آلومینیوم دو فلز ضدزنگ هستند اما مس دوام بیشتری دارد و میتواند تا چندین دهه بدون مشکل کار کند. در حالی که آلومینیوم یک فلز نرمتر است و خیلی زود خم میشود. بنابراین وقتی به آن فشار یا ضربه وارد شود، آسیب میبیند.
البته دستگاه مسی هر چند وقت یک بار باید تمیز شود تا لایههای اکسید و رسوبات روی آن باقی نماند. اما آلومینیوم کمتر دچار اکسیدهای رنگی میشود. با این حال نسبت به مواد اسیدی و قلیایی حساستر است و در شرایط نامناسب ممکن است قسمتی از لولهها دچار خوردگی شوند.
تفاوت در وزن کندانسور
اگر عرقگیر حرفهای هستید و این کار شغل شماست، باید یک دستگاه سبک داشته باشید که جابجایی آن چندان دشوار نباشد. آلومینیوم نسبت به مس سبکتر است. به طوری که کندانسورهای آلومینیومی یک سوم دستگاههای مسی وزن دارند.
کدام ارزانتر هستند؟
قیمت لوله مسی نسبت به لوله آلومینیومی بالاتر است. پس اگر میخواهید یک دستگاه ارزان بخرید و گلابگیری یا سایر عرقیجات را با کمک آن انجام دهید، پیشنهاد ما کندانسور آلومینیومی است.
کیفیت عرقجیات در کدام بهتر است؟
از لحاظ کیفیت عرق گیاهی، اگر هر دو لوله تمیز، سالم و مناسب تماس با مواد غذایی باشند، هیچ فرقی با هم ندارند و تفاوت محسوسی در طعم یا کیفیت عرق ایجاد نمیکنند. کیفیت نهایی عرقیجاتی مثل گلاب بیشتر از آنکه به جنس لوله بستگی داشته باشد، تحت تاثیر دمای تقطیر، سرعت خروج عرق، کیفیت گیاه و طراحی دستگاه است.
علت سیاه شدن لوله مسی چیست؟
در جدول پایین هم یک مقایسه کلی بین لوله مسی و لوله آلومینیومی برای تقطیر انجام دادهایم.
| معیارهای مقایسه | لوله مسی | لوله آلومینیومی |
| انتقال حرارت | بسیار عالی (حدود 401 W/m·K) | خوب (حدود 237 W/m·K ) |
| سرعت خنک کردن بخار | بسیار بالا | بالا، ولی کمتر از مس |
| دوام | بسیار بالا | متوسط |
| مقاومت در برابر خوردگی | مقاومت بیشتری در برابر رطوبت دارد اما باید آن را تمیز کنید. | اگر در محیط مرطوب قرار بگیرد، آسیب میبیند. |
| انعطاف برای ساخت مارپیچ | بسیار خوب | خوب، اما احتمال ترک در خمکاری بیشتر است |
| وزن | سنگین | بسیار سبک |
| قیمت | گرانتر | ارزانتر |
| طول عمر | با نگهداری مناسب تا چندین دهه عمر میکند. | معمولا کمتر از مس |
عرق گیر استیل بهتر است یا مسی؟
استیل هم یکی دیگر از فلزاتی است که در ساخت دستگاه تقطیر عرقیجات استفاده میشود. استیل در مقابل مس مزایا و معایب زیادی دارد و امروزه بیشتر تولیدکنندگان حرفهای از استیل برای ساخت دیگ و از فلز مس برای لولههای مارپیچ خنککننده استفاده میکنند. چون ترکیب دو فلز با هم مزایای زیادی دارد.
حالا بیایید کندانسور عرق گیری استیل را بررسی و آن را با کندانسورهای مسی مقایسه کنیم.
قدرت انتقال حرارت
پیشتر گفتیم که بزرگترین مزیت مس، انتقال حرارت بسیار بالای آن است. به طوری که لولههای مسی گرما را حدود ۲۰ تا ۲۵ برابر بهتر از کندانسورهای استیل منتقل میکنند. در برخی از محصولات حتی دیگ را هم از جنس مس تهیه میکنند زیرا سریعتر گرم میشود و تغییرات دما را بهتر منتقل میکند. این ویژگی باعث میشود فرایند تقطیر با مصرف انرژی کمتر و سرعت بیشتری انجام شود.
فلز استیل رسانایی حرارتی پایینی دارد و دیرتر گرم میشود. همین موضوع باعث میشود گرما یکنواختتر حفظ شود و دمای دیگ کمتر دچار نوسان شود.
کیفیت عرق در دستگاه تقطیر مسی و استیل
در عرقگیری گیاهان، اگر هر دو دستگاه درست طراحی شده باشند، تفاوت چشمگیری در کیفیت عرق وجود ندارد. اما بسیاری از عرقگیران سنتی معتقدند دیگ مسی عطر گیاه را بهتر حفظ میکند. از نظر علمی، بخش عمده کیفیت عرق به نوع گیاه، دمای تقطیر، سرعت خروج عرق و طراحی دستگاه بستگی دارد. پس نمیتوانیم با قطعیت بگوییم لوله مسی برای تقطیر بهتر است و کیفیت عرقیجات بالاتر خواهد بود.
رعایت بهداشت
از نظر بهداشتی، استیل همیشه پیروز میدان است. اگر برای ساخت دیگه و لولهها از استیل ۳۰۴ یا ۳۱۶ استفاده شده باشد، نسبت به مواد غذایی واکنش نمیدهد، زنگ نمیزند، طعم و رنگ عرق را تغییر نمیدهد و تمیز کردن آن بسیار آسان است.
البته اگر مس هم درست استفاده شده باشد، میتوانید به تمیز بودن آن اعتماد کنید. سطح داخلی لولهها و دیگ مسی باید تمیز باشد و در صورتی که اکسید شوند، ممکن است ترکیبات مس وارد عرقیجات شود. به همین دلیل است که میگوییم دستگاه مسی به مراقبت بیشتری نیاز دارد.
دوام استیل بیشتر است یا مس؟
فلز استیل از نظر دوام و مقاومت در برابر ضربه، رطوبت و مواد شیمیایی بسیار مقاوم است و میتواند تا دهها سال بدون تغییر باقی بماند. البته به شرط اینکه استیل ضدزنگ برای ساخت عرقگیر استفاده شده باشد.
در این میان فلز مس هم عمر زیادی دارد، اما نسبت به استیل فلز نرمتری است و در اثر ضربه راحتتر تغییر شکل میدهد. همچنین اگر یک سال بدون نظافت بماند، ممکن است سطح آن دچار اکسید شود.
با این توصیفات باید گفت دستگاه تقطیر استیل به شستشوی راحتتری نیاز دارد. اما دستگاه مسی باید هر سال یک بار با مواد مناسب مانند محلول آب و اسیدسیتریک یا سرکه رقیق تمیز شود تا اکسیدهای مس و رسوبات از بین بروند.
مصرف انرژی کدام بیشتر است؟
وقتی میگوییم انتقال حرارت در مس بالاتر است، پس دستگاه تقطیر به سوخت یا برق کمتری نیاز دارد. اما در دیگها و کندانسورهای مسی باید مدت زمان بیشتری زمان صرف تبخیر و تقطیر شود.
کدام ارزانتر است؟
وقتی از بهترین کندانسور برای عرق گیری صحبت میکنیم بحث قیمت و هزینه هم به میان میآید. در این مورد باید گفت مس یک فلز گران قیمت است و به همین دلیل دستگاههای مسی گرانتر از آلومینیومی هستند.
دستگاههای استیل قیمت مناسبتری دارند و هزینه نگهداری آنها نیز کمتر است.
مقاومت در برابر خوردگی
استیل در برابر آب، بخار و رطوبت مقاومت بسیار بالایی دارد و اگر از نوع استنلس باشد، زنگ نمیزند. در مورد مس هم باید گفت این فلز در برابر خوردگی مقاومت خوبی دارد، اما به مرور زمان روی سطح آن لایهای از اکسید تشکیل میشود که به تمیزکاری نیاز دارد.
با این حال بسیاری از افراد ظاهر سنتی و زیبای مس را میپسندند و به همین دلیل هنوز هم در کارگاههای عرقگیری از دستگاههای مسی استفاده میشود.
در جدول پایین هم به مقایسه بین دستگاه تقطیر مسی و استیل پرداختهایم.
| معیارهای | دستگاه تقطیر مسی | عرقگیر استیل |
| انتقال حرارت | بسیار بالاست و سریع گرم و سرد میشود. | کمتر از مس است و گرمایش کندتر اما یکنواختتری دارد. |
| سرعت عرقگیری | به دلیل انتقال حرارت بهتر سرعت بالاتری دارد. | سرعت کمتری دارد. |
| راندمان تقطیر | بسیار بالاست و اتلاف بخار کمتر است. | بالاست اما به کیفیت طراحی دستگاه بستگی دارد. |
| کیفیت عرق | عطر و طعم بهتری ایجاد میکند. | کیفیت بسیار خوب است و طعم و رنگ عرقیجات را تغییر نمیدهد. |
| واکنش با مواد غذایی | ممکن است در صورت اکسید شدن با مواد واکنش دهد. | تقریبا کاملا خنثی و بدون واکنش با مواد غذایی |
| بهداشتی بودن دستگاه | به شرط شستشو و نگهداری صحیح پیشنهاد میشود. | استیل یکی از بهداشتیترین فلزها برای صنایع غذایی hsj. |
| مقاومت در برابر زنگزدگی | زنگ نمیزند، اما اکسید میشود و تغییر رنگ میدهد. | در برابر زنگزدگی و خوردگی مقاومت بسیار بالایی دارد. |
| نگهداری | به جرمگیری و تمیزکاری دورهای نیاز دارد. | نگهداری و شستشوی آن آسان است. |
| دوام | نسبت به ضربه حساستر است. | بسیار بالاست و در برابر ضربه و فشار مقاومت بیشتری دارد. |
| قیمت | به دلیل قیمت بالای مس گرانتر است. | از نمونه مسی مشابه ارزانتر است. |
| مناسب برای | علاقمندان به تقطیر به روش سنتی | استفاده خانگی و حرفهای |
قطر لوله مسی برای عرق گیری چقدر باشه؟
حالا که با مقایسه بین لوله مسی و لولههای آلومینیوم و استیل به این نتیجه رسیدیم لوله های مسی بازدهی و کارکرد بهتری برای تقطیر دارند، بهتر است به این سوال هم جواب دهیم.
برای عرقگیری یا همان تقطیر باید از لولههای سایز 3/8 یا ۱۰ استفاده کنید. ممکن است برخی فروشندهها لولههای سایز 12 را هم پیشنهاد دهند که در این صورت کیفیت عرق چندان مورد پسندتان نخواهد بود.
در پایان
اگر بهترین عملکرد، کمترین هدررفت بخار و طول عمر بالا را میخواهید، لوله مسی بهترین کندانسور برای عرق گیری است. اگر پول زیادی برای خرید دستگاه تقطیر ندارید، میتوانید دستگاه با کندانسور آلومینیومی بخرید. البته این دستگاه از نظر کارایی به پای مس نمیرسد. به همین دلیل، در بسیاری از کارگاهها و کارخانههای تولید عرقیات گیاهی، از دستگاههایی استفاده میشود که دیگ آن از جنس استیل و کندانسور از جنس مس است.
