راهنمای خرید شیلنگ کشاورزی. مراقبت از شیلنگ
م. کوهشاری
تیر 23, 1405
50287
شیلنگ کشاورزی مثل شیلنگهایی که در خانه یا ویلا استفاده میکنید، نیست و باید مقاومت بسیار زیادی داشته باشد. به هر حال این شیلنگ در برابر نور مستقیم آفتاب قرار میگیرد و فشار کاری روی آن بیشتر است. از طرفی میخواهید با آن آب حامل کود شیمیایی یا سایر مواد را هم جابجا کنید. پس برای خرید شیلنگ آب کشاورزی باید به نکات زیادی دقت داشته باشید که ما در اینجا به همه آنها پرداختهایم.
خلاصه مطلب
اگر عجله دارید، این نکات را بدانید:
- سازگاری با ماده انتقالی، نقطه شروع انتخاب شیلنگ کشاورزی است. مواد ساینده مانند کودهای شیمیایی به شیلنگهایی با دیواره ضخیم، مقاوم در برابر سایش و دارای خاصیت ضدالکتریسیته ساکن نیاز دارند. شیلنگ باید آستر داشته باشد که در برابر مواد شیمیایی مقاومت کند.
- فشار کاری شیلنگ باید حداقل ۲۵ درصد بیشتر از حداکثر فشار پایدار سیستم باشد تا بتواند افزایشهای ناگهانی فشار را تحمل کند. همچنین فشار ترکیدگی شیلنگ باید حداقل ۲ تا ۳ برابر فشار کاری آن باشد.
- شرایط آبوهوایی فشار زیادی به شیلنگهای کشاورزی وارد میکند. تابش مستقیم نور فرابنفش، یخزدگی و تماس با مواد شیمیایی میتوانند موجب ترکخوردگی و فرسودگی شیلنگهای PVC و لاستیکی شوند. بنابراین، در صورت امکان، در فصل زمستان شیلنگها را تخلیه کرده و در فضای سرپوشیده نگهداری کنید.
- انتخاب بست فلزی برای بستن شیلنگ مناسب اهمیت زیادی دارد. بستهای T-Bolt برای سیستمهای پرفشار، شیلنگهای قطور یا سامانههای دارای لرزش مانند پخشکنندههای دوغاب مناسب هستند، در حالی که بستهای فلزی معمولی برای شیلنگهای کوچکتر و کمفشار کاربرد دارند.
در کشاورزی، شیلنگها از کاربردیترین تجهیزات مورد استفاده محسوب میشوند. این وسیله برای آبیاری مزارع، شستشوی تاسیسات دامداری یا انتقال آب، دوغاب، کود شیمیایی و خوراک دام، استفاده میشوند. اما قبل از انتخاب شیلنگ مناسب باید بدانید قرار است از آن برای چه کاری استفاده کنید.
پیش از خرید شیلنگ کشاورزی چه مواردی را باید در نظر گرفت؟
انتخاب شیلنگ مناسب مستلزم داشتن اطلاعات کافی در مورد ویژگیهای فنی و استانداردهای این محصول است. پس باید پیش از خرید، موارد زیر را در نظر بگیرید.
انطباق شیلنگ با مواد
اولین و مهمترین نکته برای خرید شیلنگ کشاورزی این است که با کاربرد آن مناسب باشد. اگر قرار است آن را به دستگاه مکنده انتقال مواد متصل کنید تا موادی مثل غلات، شن و …. را جابجا کند، باید یک شیلنگ با دیواره ضخیم و پوشش مقاوم در برابر سایش را انتخاب کنید. ضمن اینکه شیلنگ مورد نظر باید خاصیت ضدالکتریسیته ساکن هم داشته باشد.
برای مواد شیمیایی خورنده مثل کودهای شیمیایی، جنس لایه داخلی شیلنگ باید با نوع و غلظت ماده شیمیایی سازگار باشد. علفکشها، حشرهکشها و قارچکشها هرکدام الزامات متفاوتی دارند. بنابراین برای هر یک از آنها باید از شیلنگ مناسب استفاده شود.
توجه به فشار و دبی جریان
شیلنگ کشاورزی برای فشار کاری معمولی نیست که بخواهید آن را از برندهای ارزان قیمت تهیه کنید. بلکه برای کارهای سنگین کشاورزی باید بتواند در برابر نوسانات ناگهانی فشار مقاومت کند. به همین دلیل توصیه میشود شیلنگی انتخاب کنید که فشار کاری آن حداقل ۲۵ درصد بیشتر از حداکثر فشار پایدار سیستم باشد. این کار از ترکیدگی یا پاره شدن شیلنگ در زمان افزایش ناگهانی فشار جلوگیری میکند.
در زمان انتخاب شیلنگ با فشار و دبی مناسب، به این نکات توجه داشته باشید:
- مطمئن شوید فشار ترکیدگی شیلنگ حداقل ۲ تا ۳ برابر فشار کاری آن باشد.
- قطر داخلی شیلنگ را بررسی کنید. دبی موردنیاز (لیتر در دقیقه) تعیینکننده قطر مناسب است. قطر کم باعث افزایش اصطکاک، افت فشار و کاهش راندمان سیستم میشود. برای مثال، یک شیلنگ آبیاری ۲۵ میلیمتری با فشار کاری ۴۰ بار میتواند حجم زیادی از آب را بدون افت محسوس فشار منتقل کند.
انتخاب شیلنگ براساس دما و شرایط آبوهوایی
آب و هوای بیشتر مناطق ایران گرم و خشک است و در روزهای گرم تابستان نور آفتاب به طور مستقیم روی زمینهای کشاورزی میتابد. بنابراین باید شیلنگی تهیه کنید که تحمل چنین آب و هوایی را داشته باشد.
شیلنگهای لاستیکی یا EPDM دارای انعطافپذیری و عملکرد مناسبی در محدوده دمایی گسترده هستند و برای زمستانهای سرد و تابستانهای گرم انتخاب مناسبی به شمار میروند. همچنین باید به شیلنگ آب ایران یاسا اشاره کنیم که جزء برندهای محبوب ایرانی است و شیلنگهای لاستیکی مناسبی را برای کشاورزان تولید میکند.
به طور کلی شیلنگ مورد نظرتان باید:
- در برابر اشعه فرابنفش (UV) مقاوم باشد.
- بتواند در برابر یخ زدگی و سرمای زمستان دوام بیاورد.
- در ترکیبات PVC خود دارای پایدارکنندههای UV باشد.
همه این ویژگیها باعث میشود یک لایه محافظتی اضافی در برابر تغییرات دما و شرایط جوی ایجاد میکنند.
انعطافپذیری و شعاع خم شدن شیلنگ
اگر شیلنگ کشاورزی انعطافپذیری کافی نداشته باشد، کارایی خود را در محیط مزرعه از دست میدهد. به هر حال شما مجبورید به طور مداوم آن را جابجا کنید. در این صورت شیلنگ باید انعطافپذیری بالایی داشته باشد و در برابر پیچ خوردن مقاومت کند. شعاع خم حداقلی یکی از نکاتی است که زمان خرید این محصول باید به آن توجه کنید.
شیلنگ باید بتواند به راحتی در اطراف ماشینآلات حرکت و زمینهای ناهموار و از گوشهها و موانع عبور کند. به همین دلیل، شیلنگهای PVC نرم و شیلنگهای لاستیکی چندلایه در مزرعه عملکرد بهتری نسبت به شیلنگهای سخت و خشک دارند.
شیلنگ ردیف کار برای کاشت بذر و کود به طور اختصاصی برای کشاورزی طراحی شده است. این نوع شیلنگ به راحتی بذر و کود (مواد جامد) را جابجا میکند. البته بدنه این نوع شیلنگ باید در برابر اشعه فرابنفش (UV) و اُزن مقاوم باشد و بتواند دماهایی تا ۶۰ درجه سانتیگراد را تحمل کند.
حتما از فروشنده در مورد متریال ساخت این نوع شیلنگ سوال کنید که از مواد pvc مقاوم تهیه شده باشد. چون در این صورت هم مقاومت زیادی خواهد داشت و هم با داشتن انعطافپذیری بالا میتوانید به راحتی از آن استفاده کنید.
شیلنگ لاستیکی انتقال دوغاب (شیلنگ خرطومی)
این نوع شیلنگ با شیلنگهای آب تفاوت زیادی دارند و برای انتقال مخلوطهای غلیظ و ساینده مانند گل و لای، شن، ریگ، زغالسنگ یا فضولات دامی طراحی شدهاند.
برخلاف شیلنگهای معمولی، شیلنگ خرطومی یک لایه داخلی ضخیم دارد که از جنس لاستیک، پلییورتان یا PVC تهیه میشود. این لایه در برابر سایش بسیار مقاوم است. لایه خارجی شیلنگ دوغاب نیز مستحکم و انعطافپذیر طراحی میشود تا بتواند شرایط سخت و ساینده این مواد را تحمل کند. این مواد به مرور باعث فرسودگی شیلنگ معمولی میشوند.
اتصالات و لوازم جانبی شیلنگ
لوازم جانبی که برای شیلنگ استفاده میکنید، به اندازه خود آن اهمیت دارد. در ادامه، انواع اتصالات، بستها و لوازم جانبی مورد استفاده در سیستمهای شیلنگ کشاورزی را بررسی کردهایم.
اتصالات رزوهای (BSP، BSPT و NPT)
این اتصالات در پمپها، کلکتورهای شیر آبیاری و تجهیزات استاندارد مزرعه بسیار رایج هستند. برای آب آشامیدنی از اتصالات برنجی و در مواردی که مقاومت شیمیایی یا بهداشت اهمیت دارد، از فولاد ضدزنگ استفاده میشود.
انتخاب کوپلینگ مناسب
کوپلینگ قطعهای است که برای اتصال دو شیلنگ، دو لوله یا شیلنگ به تجهیزات مختلف مانند پمپ، شیر، تانکر یا آبپاش استفاده میشود. وظیفه اصلی آن ایجاد یک اتصال ایمن، محکم و بدون نشتی بین دو شیلنگ است که بعد بتوانید به راحتی آنها را از هم جدا کنید.
در واقع کوپلینک امکان تعویض سریع شیلنگ در سیستمهای آبیاری و انتقال آب را فراهم میکند و اغلب از جنس آلومینیوم، برنج یا پلیپروپیلن تولید میشود.
انواع مختلفی از کوپلینگ در بازار موجود است که باید به کوپلینگهای Storz و Bauer و نوع شیاردار اشاره کنیم. این اتصالات در سامانههای انتقال دوغاب، تانکرهای آب و سیستمهای آبیاری استفاده میشوند. کوپلینگ Storz با یک چرخش ربعدور و بدون نیاز به تنظیم جهت متصل میشود. برای استفاده از کوپلینگ Bauer اتصال خودتنظیم و بدون نشتی است و برای شیلنگهای با قطر بالا کاربرد دارد.
اتصالات سریع شیلنگ
این اتصالات برای بومهای سمپاشی و لانسهای شستشوی محوطه مناسب هستند و امکان تعویض تجهیزات بدون نیاز به ابزار را در سیستمهای پرفشار فراهم میکنند. لانس هم یک میله یا دسته بلند است که به انتهای شیلنگ یا دستگاه کارواش متصل میشود و برای هدایت، کنترل و پاشش آب یا محلول شوینده با فشار مشخص استفاده میشود.
سرسیلنگی رزوهای و پرسی
یکی دیگر از اتصالات مورد نیاز برای شیلنگ کشاورزی سرشیلنگی است که به دو شکل رزوهای و پرسی در بازار عرضه میشود. سرشیلنگی رزوهای با پیچ دادن استفاده میشود و از نشتی یا جدا شدن شیلنگ جلوگیری میکند. نوع پرسی هم در داخل شیلنگ قرار میگیرد و بعد یک بوش با دستگاه مخصوص روی شیلنگ پرس میشود.
بستها و حلقههای نگهدارنده شیلنگ
شیلنگ کشاورزی باید خیلی دقیق و درست متصل شود تا آب یا مواد از آن نشت نکنند. برای این کار بستهای زیادی وجود دارد که هر یک کاربرد متفاوتی دارند. انواع مختلف بست و کاربردهای آنها در کشاورزی عبارتند از:
بستهای T-Bolt یا فلزی
بست فلزی نیروی فشاری یکنواختی ایجاد میکند و برای سیستمهای پرفشار، شیلنگهای قطور و سامانههای دارای لرزش مانند پخشکنندههای دوغاب و تجهیزات سمپاشی یک گزینه ایدهآل است.
بستهای دوپیچ
این بستهای مستحکم برای اتصالات سنگین در شیلنگهای پنوماتیک و شیلنگهای دستگاههای شستشوی پرفشار استفاده میشوند.
تبدیلها و رابطهای شیلنگ
در بسیاری از مزارع، شیلنگها و اتصالات دارای اندازهها و استانداردهای مختلف هستند. برای اینکه بتوانید دو شیلنگ با سایز متفاوت را به همدیگر متصل کنید به رابط و تبدیل نیاز دارید. تبدیل امکان اتصال شیلنگهایی با قطرهای متفاوت را فراهم میکنند. رابط هم به صورت مستقیم یا پلهای طراحی میشود که طول شیلنگ را افزایش میدهد.
نازلها و شیرهای شیلنگ
نازلها و شیرها نیز نقش مهمی در عملکرد سیستم شیلنگ دارند. نازل و شیر باید مقاومت زیادی در برابر آب گرم، آب سرد و مواد شیمیایی داشته باشند تا بتوانید از آنها برای کارهای کشاورزی استفاده کنید. برخی از جدیدترین محصولات بازار با قابلیت تنظیم الگوی پاشش و فشار طراحی شدهاند که استفاده از آنها را آسان میکند.
شیرهای توپی و کشویی
این شیرها امکان قطع سریع جریان و تقسیمبندی بخشهای مختلف سیستمهای آبیاری یا شستوشو را فراهم میکنند و در محیطهای کشاورزی کاربرد فراوانی دارند.
چگونه از شیلنگهای کشاورزی نگهداری کنیم؟
حتی بهترین شیلنگهای کشاورزی نیز بدون نگهداری درست و اصولی عمر زیادی نخواهند داشت. انجام سرویسهای دورهای و رعایت چند نکته ساده میتواند طول عمر شیلنگ شما را به طور قابلتوجهی افزایش دهد.
تمیز کردن بعد از استفاده
یکی از بهترین راهها برای افزایش عمر شیلنگ، تمیز نگه داشتن آن است. پس باید بعد از هر بار استفاده، به خصوص بعد از انتقال مواد شیمیایی، دوغاب یا خوراک دام، شیلنگ را با آب تمیز بشویید تا از تجمع رسوبات و آلودگی متقابل جلوگیری شود.
شیلنگهای صنایع لبنی و غذایی را به طور منظم با مواد ضدعفونیکننده مجاز گندزدایی کنید. بعد از شستوشو، شیلنگ را به طور کامل خشک کنید تا از رشد میکروارگانیسمها، به ویژه در شیلنگهای آب آشامیدنی و مواد غذایی، جلوگیری شود.
بررسی دورهای شیلنگ
خرابی شیلنگ میتواند موجب اختلال جدی در کارهای روزانه کشاورزی شود. برای پیشگیری از این مشکلات، باید مطمئن شوید شیلنگ شما دچار پارگی، سایش و … نشده است.
پس به دنبال لایههای خارجی فرسوده، الیاف تقویتی نمایانشده یا ساییدگی اطراف اتصالات باشید. برای محافظت بیشتر از محافظ شیلنگ استفاده کرده و از تماس شیلنگ با ماشینآلات یا سطوح سخت جلوگیری کنید.
وقتی شیلنگ برای مدت طولانی در معرض نور مستقیم آفتاب و اشعه UV، یخزدگی و مواد شیمیایی قرار بگیرد، به مرور باعث ایجاد ترکهای ریز در آن میشود. بهتر است همیشه شیلنگ را در روزهای گرم تابستان در سایه و در زمستان در محیط با دمای مناسب و بدون یخ زدگی نگهدارید.
وجود نشتی آب، زنگزدگی یا کپک در اطراف اتصالات میتواند نشانهای از خراب شدن زودهنگام شیلنگ باشد. بهتر است بستها و اتصالات را به طور منظم بررسی و در صورت لزوم تعویض کنید.
تا زدن نادرست شیلنگ
اگر شیلنگ را به شکل نادرست جمع کنید و آن را در گوشهای از انبار مزرعه قرار دهید، بعد از چند ماه شاهد ایجاد سوراخ روی قسمتهایی از آن خواهید بود. برای اینکه دیواره شیلنگ ضعیف نشود، زمان جمع کردن بهتر است از قرقره شیلنگ جمع کن استفاده کنید. یک نکته دیگر اینکه هرگز آن را به صورت محکم دور قرقرههای کوچک نپیچید. بلکه باید شیلنگ را روی قلابهای پهن، پایههای صاف یا قرقرههای مخصوص آویزان کنید.
از قرار دادن آنها در معرض نور مستقیم خورشید، یخزدگی یا منابع گرمای شدید خودداری کنید.
در آخر
شیلنگ به عنوان یکی از مهمترین تجهیزات در مزارع کشاورزی است که انواع مختلفی دارد. اول از همه باید بدانید قرار است شیلنگ برای چه کاری استفاده شود و سپس براساس نوع کاربرد آن را خریداری کنید. نگهداری از شیلنگ یکی از نکات مهمی است که میتواند روی طول عمر آن تاثیر داشته باشد. در اینجا به تمامی نکات و موارد مهم در راهنمای خرید شیلنگ کشاورزی باید بدانید، پرداختیم.
