نحوه باتری به باتری ماشین و نکاتی که باید رعایت کنید
تصور کنید پس از یک روز کاری طولانی سوار خودرو میشوید، سوئیچ را میچرخانید اما موتور روشن نمیشود. چراغهای خودرو کمنور شدهاند و استارت هم توان کافی برای روشن کردن موتور را ندارد. یکی از دلایل رایج این اتفاق، ضعیف شدن یا تخلیه شارژ باتری خودرو است. در چنین شرایطی، کابل باتری به باتری یکی از کاربردیترین تجهیزاتی است که میتواند به شما کمک کند تا بدون نیاز به تعویض فوری باتری یا انتقال خودرو به تعمیرگاه، موتور را روشن کنید.
این کابل یک وسیله ساده اما بسیار مهم در تجهیزات اضطراری خودرو است که امکان انتقال جریان الکتریکی از باتری سالم به باتری ضعیف را فراهم میکند. البته استفاده از این وسیله به رعایت ترتیب مشخصی نیاز دارد. اتصال اشتباه گیرهها ممکن است باعث ایجاد جرقه، آسیب به تجهیزات الکترونیکی خودرو یا حتی انفجار باتری شود. پس در ادامه به طور کامل به نحوه صحیح باتری به باتری کردن ماشین، ترتیب اتصال کابلها، نکات ایمنی و روش مراقبت از باتری پس از روشن شدن خودرو را بررسی میکنیم.
نحوه استفاده صحیح از کابل باتری به باتری
استفاده از کابل باتری به باتری نیازمند رعایت ترتیب مشخصی است. پیش از شروع کار، باید از سالم بودن باتریها، یکسان بودن ولتاژ دو خودرو و مناسب بودن کابل اطمینان حاصل کنید.
بیشتر بخوانید: جلوگیری از خالی شدن باتری ماشین در زمان پارک طولانی
مرحله اول: آمادهسازی خودروها
ابتدا خودروی دارای باتری سالم را در فاصله مناسبی از خودرویی که باتری آن تخلیه شده است، پارک کنید. فاصله دو خودرو باید به اندازهای باشد که کابلها بدون کشیدگی به نقاط اتصال برسند. در عین حال، بدنه دو خودرو نباید با یکدیگر تماس داشته باشد. سپس هر دو خودرو را خاموش کنید، سوئیچها را خارج کنید و مراحل زیر را انجام دهید:
- ترمز دستی هر دو خودرو را فعال کنید.
- در خودروهای اتوماتیک، دستهدنده را روی حالت P و در خودروهای دندهای روی حالت خلاص قرار دهید.
- چراغها، سیستم صوتی، کولر و سایر تجهیزات برقی را خاموش کنید.
- از سالم بودن ظاهری باتریها مطمئن شوید.
- محل قطبهای مثبت و منفی و نقاط مخصوص باتری به باتری را مشخص کنید.
- از یکسان بودن ولتاژ سیستم برق دو خودرو اطمینان حاصل کنید.
باتری بیشتر خودروهای سواری ۱۲ ولت است، اما برخی خودروها و وسایل نقلیه سنگین از سیستم ۲۴ ولت استفاده میکنند. پس هرگز دو باتری با ولتاژ متفاوت را به هم متصل نکنید.
نکته ایمنی که باید همین جا به آن اشاره کنیم بررسی سلامت سر باتری و خود باتری ماشین است. اگر باتری ترک خورده، نشتی دارد، متورم شده، یخ زده یا بوی غیرعادی شبیه تخممرغ گندیده از آن به مشام میرسد، به هیچ عنوان عملیات باتری به باتری را انجام ندهید. در چنین شرایطی از تعمیرکار کمک بگیرید.

مرحله دوم: اتصال کابل قرمز به قطب مثبت
در این مرحله از نحوه باطری به باطری ماشین به قطبهای باتری توجه کنید. کابل قرمز نشاندهنده قطب مثبت و کابل مشکی نشاندهنده قطب منفی است. پس ابتدا یک سر گیره قرمز را به قطب مثبت (+) باتری ضعیف متصل و بعد سر دیگر کابل قرمز را به قطب مثبت باتری سالم وصل کنید.
دقت کنید گیرهها محکم به ترمینال متصل شوند تا در حین کار جابهجا نشوند. همچنین اجازه ندهید گیره مثبت با قسمتهای فلزی بدنه یا گیره منفی تماس پیدا کند.
مرحله سوم: اتصال کابل مشکی به قطب منفی و بدنه خودرو
در این مرحله یک سر کابل مشکی را به قطب منفی (-) باتری سالم متصل کنید. اما سر دیگر کابل مشکی را به طور مستقیم به قطب منفی باتری تخلیهشده وصل نکنید. به جای آن، گیره منفی را به یک نقطه فلزی محکم، تمیز و بدون رنگ روی بدنه یا بلوک موتور خودروی دارای باتری ضعیف متصل کنید. البته این نقطه باید دور از باتری، قطعات متحرک و قسمتهای داغ موتور باشد. برای انتخاب محل مناسب اتصال، بهتر است ابتدا دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید.
در برخی خودروهای جدید، نقاط مخصوص اتصال کابل باتری به باتری در محفظه موتور تعبیه شدهاند. در این خودروها باید از همان نقاط تعیینشده توسط سازنده استفاده کنید و از اتصال مستقیم کابل به باتری خودداری کنید.
بیشتر بخوانید: نشانههای ضعیف شدن باتری خودرو
مرحله چهارم: روشن کردن خودروی دارای باتری سالم
پس از اطمینان از اتصال صحیح کابلها، خودروی دارای باتری سالم را روشن کنید. اجازه دهید موتور حدود یک تا دو دقیقه در حالت درجا کار کند تا مقداری جریان الکتریکی به باتری ضعیف منتقل شود. البته اگر دفترچه راهنمای خودرو دستورالعمل متفاوتی دارد، همان دستورالعمل را اجرا کنید. سپس استارت خودرویی را که باتری آن ضعیف شده است، بزنید.
اگر موتور روشن نشد، از استارت زدنهای طولانی و پشت سر هم خودداری کنید. چند تلاش کوتاه با فاصله زمانی مناسب انجام دهید. اگر همچنان خودرو روشن نشد، احتمال دارد مشکل فراتر از تخلیه باتری باشد یا کابلها برای انتقال جریان کافی مناسب نباشند. در صورت مشاهده دود، داغ شدن غیرعادی کابلها یا ایجاد جرقه شدید، عملیات را متوقف کنید.
مرحله پنجم: جدا کردن کابلها
بعد از روشن شدن ماشین، باید کابلها را نسبت به مراحل اتصال، جدا کنید. ترتیب معمول جدا کردن کابلها هم به این صورت است:
- ابتدا گیره مشکی را از بدنه یا نقطه اتصال منفی خودرویی که باتری آن ضعیف بوده است، جدا کنید.
- سپس گیره مشکی را از قطب منفی باتری سالم جدا کنید.
- گیره قرمز را از قطب مثبت باتری سالم جدا کنید.
- در نهایت گیره قرمز را از قطب مثبت باتری خودروی روشنشده جدا کنید.
در تمام مراحل مراقب باشید گیرهها با یکدیگر یا قسمتهای فلزی دیگر تماس پیدا نکنند.
البته خودرویی که باتری آن تخلیه شده است باید روشن باقی بماند. درباره زمان خاموش کردن خودروی کمکی و وضعیت مصرفکنندههای برقی هم مطابق دستورالعمل سازنده دو خودرو عمل کنید.
مرحله ششم: بررسی وضعیت باتری پس از روشن شدن خودرو
بعد از جدا کردن کابلها، اجازه دهید موتور خودروی روشنشده کار کند تا باتری شارژ شود. در صورت امکان و با توجه به شرایط رانندگی، خودرو را برای بررسی وضعیت باتری و سیستم شارژ به تعمیرگاه یا مرکز تخصصی باتری ببرید. چون همیشه روشن شدن خودرو به معنای سالم بودن باتری نیست. اگر باتری فرسوده شده باشد یا دینام به درستی کار نکند، ممکن است خودرو پس از خاموش شدن دوباره روشن نشود.
همچنین باید توجه داشته باشید که روشن شدن خودرو با کابل باتری به باتری به معنای شارژ کامل باتری نیست. برای شارژ اصولی باتریهای تخلیهشده، بهتر است از شارژر استاندارد و متناسب با نوع باتری استفاده کنید.

نکات ایمنی مهم هنگام باتری به باتری کردن ماشین
باتری خودرو علاوه بر انرژی الکتریکی، حاوی مواد شیمیایی و در برخی شرایط دارای گازهای قابل اشتعال است. به همین دلیل، استفاده نادرست از کابل باتری به باتری میتواند خطرناک باشد. مهمترین نکات ایمنی که هنگام انجام این کار باید رعایت کنید عبارتند از:
- هرگز اجازه ندهید گیره مثبت و منفی با یکدیگر تماس پیدا کنند.
- هنگام اتصال کابلها، هر دو خودرو باید خاموش باشند.
- از دستکش محافظ و عینک ایمنی استفاده کنید.
- از انجام عملیات در محیط بسته و بدون تهویه مناسب خودداری کنید.
- باتری متورم، ترکخورده، نشتیدار یا یخزده را باتری به باتری نکنید.
- از اتصال اشتباه قطبهای مثبت و منفی خودداری کنید.
- گیره منفی کابل را به قطب منفی باتری تخلیهشده متصل نکنید، مگر اینکه دستورالعمل سازنده خودرو صراحتاً روش دیگری را مشخص کرده باشد.
- کابلها را از تسمهها، فن و سایر قطعات متحرک موتور دور نگه دارید.
- هنگام کار، زیورآلات فلزی مانند انگشتر و دستبند را از دست خارج کنید.
- در صورت داغ شدن کابل، مشاهده دود یا ایجاد جرقه غیرعادی، عملیات را متوقف کنید.
- پیش از شروع کار، دفترچه راهنمای هر دو خودرو را مطالعه کنید.
نکته بسیار مهم دیگر، وجود نقاط مخصوص اتصال باتری به باتری در محفظه موتور برخی خودروهای جدید است. در این خودروها باید از همان نقاط و دستورالعمل سازنده استفاده کنید. همچنین برخی خودروهای هیبریدی و برقی برای استفاده از کابل جامپر محدودیت دارند و باید روش اختصاصی سازنده آنها را رعایت کنید.
بیشتر بخوانید: علت روشن نشدن خودرو بعد از تعویض باتری و راه رفع آنها
چرا نباید کابل منفی را به قطب منفی باتری ضعیف متصل کنید؟
یکی از پرسشهای رایج هنگام باتری به باتری کردن خودرو این است که چرا نباید کابل منفی را مستقیماً به قطب منفی باتری ضعیف متصل کرد؟
دلیل اصلی این موضوع، کاهش خطر ایجاد جرقه در نزدیکی باتری و احتمال اشتعال گاز هیدروژن است. باتریهای سرباسیدی ممکن است در زمان شارژ شدن، به ویژه در شرایط نامناسب یا هنگام خرابی، گاز هیدروژن آزاد کنند. این گاز بسیار اشتعالپذیر است و اگر هنگام اتصال آخرین گیره کابل، جرقهای در نزدیکی باتری ایجاد شود، احتمال آتشسوزی یا حتی انفجار وجود دارد.
برای کاهش این خطر، بهتر است پس از اتصال کابل مثبت به قطب مثبت هر دو باتری و اتصال کابل منفی به قطب منفی باتری سالم، گیره منفی دیگر را به یک قسمت فلزی محکم و بدون رنگ از بدنه خودرو یا بلوک موتور خودروی دارای باتری ضعیف متصل کنید.
با این روش، مدار الکتریکی کامل میشود، اما جرقه احتمالی در فاصلهای دورتر از باتری ایجاد خواهد شد. البته اگر خودرو نقطه اتصال مخصوص باتری به باتری دارد، باید مطابق دستورالعمل سازنده از همان نقطه استفاده کنید.
بعد از باتری به باتری چقدر باید رانندگی کنیم؟
یکی از تصورات اشتباه درباره باتری به باتری کردن خودرو این است که پس از روشن شدن موتور، رانندگی به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه برای شارژ کامل باتری کافی است. اما میزان شارژ دریافتی باتری به عوامل مختلفی مانند ظرفیت باتری، میزان تخلیه، سلامت دینام، شرایط رانندگی و سیستم مدیریت شارژ خودرو بستگی دارد. به همین دلیل، رانندگی کوتاهمدت لزوماً نمیتواند باتری کاملاً تخلیهشده را به وضعیت شارژ کامل برگرداند.
برای شارژ کامل باتری، استفاده از یک شارژر چندمرحلهای و متناسب با نوع باتری روش مطمئنتری است. اگر باتری برای مدت طولانی کاملاً تخلیه شده باشد، احتمال آسیب دیدن صفحات داخلی و کاهش ظرفیت ذخیره انرژی هم وجود دارد.
اگر خودرو به دفعات به باتری به باتری نیاز پیدا میکند، بهتر است وضعیت باتری، دینام و سیستم برق آن توسط متخصص بررسی شود.
جامپ استارتر، جایگزین کابل باتری به باتری
علاوه بر کابل باتری به باتری، جامپ استارتر یکی دیگر از تجهیزات کاربردی برای روشن کردن خودروهایی است که باتری آنها ضعیف یا تخلیه شده است. جامپ استارتر یک دستگاه قابل حمل با باتری داخلی است که انرژی لازم برای راهاندازی موتور را تأمین میکند. در این روش دیگر نیازی به خودروی کمکی ندارید و میتوانید با اتصال گیرههای دستگاه به نقاط مثبت و منفی تعیینشده، خودروی خود را روشن کنید.
بسیاری از جامپ استارترهای جدید به سیستمهای محافظتی مانند جلوگیری از اتصال معکوس قطبها و محافظت در برابر اتصال کوتاه مجهز هستند. با این حال، انتخاب دستگاه مناسب از نظر ولتاژ، جریان استارت و ظرفیت موتور اهمیت زیادی دارد.

چگونه کابل باتری به باتری مناسب انتخاب کنیم؟
کیفیت کابل باتری به باتری روی میزان جریان قابل انتقال و ایمنی استفاده از آن تاثیر زیادی دارد. به همین دلیل خرید این محصول، تنها به ظاهر کابل یا قیمت آن توجه نکنید و مشخصات فنی زیر را هم در نظر بگیرید:
- ضخامت هادی: هرچه سطح مقطع هادی بیشتر باشد، کابل معمولاً میتواند جریان بیشتری را با افت ولتاژ کمتر انتقال دهد. برای نمونه، کابلهایی با سطح مقطع ۱۶ میلیمترمربع برای بسیاری از خودروهای سواری مطرح هستند و برای موتورهای بزرگتر ممکن است کابل ۲۵ میلیمترمربع یا بالاتر موردنیاز باشد.
- جنس هادی: مس خالص معمولاً رسانایی الکتریکی بالاتری نسبت به آلومینیوم دارد. در کابلهای آلیاژی یا آلومینیومی با روکش مس، باید مشخصات واقعی هادی بررسی شود.
- طول کابل: کابل باید به اندازهای بلند باشد که بدون کشیدگی به نقاط اتصال دو خودرو برسد، اما طول بیش از حد هم میتواند افت ولتاژ را افزایش دهد.
- کیفیت عایق: روکش کابل باید در برابر حرارت، سرما، خمشدن و سایش مقاومت مناسبی داشته باشد.
- کیفیت گیرهها: گیرههای فلزی باید اتصال محکم و مطمئنی با ترمینال برقرار کنند و روکش عایق مناسبی داشته باشند.
- ظرفیت جریان: کابل باید متناسب با جریان استارت موردنیاز خودرو انتخاب شود. به خصوص برای خودروهای دارای موتور حجیم، انتخاب کابل ضعیف میتواند مانع انتقال جریان کافی شود.
توجه داشته باشید که سطح مقطع مناسب کابل به نوع خودرو، حجم موتور، جریان استارت و طول کابل بستگی دارد و اعداد ذکرشده یک معیار عمومی هستند، نه استاندارد قطعی برای تمام خودروها.
بیشتر بخوانید: اگر باتری ماشین را برعکس کنیم چه میشود؟
جمعبندی
نحوه باتری به باتری کردن خودرو طبق اصول و شرایطی انجام میشود که عدم رعایت یکی از آنها ممکن است دردسر ایجاد کند. چرا که انجام صحیح این کار به رعایت ترتیب اتصال کابلهای مثبت و منفی، انتخاب نقطه اتصال مناسب و توجه به دستورالعمل سازنده خودرو نیاز دارد. مهمترین نکته ایمنی، اتصال گیره منفی آخر به یک نقطه فلزی مناسب روی بدنه یا بلوک موتور خودروی دارای باتری ضعیف است تا خطر ایجاد جرقه در نزدیکی باتری کاهش پیدا کند.
همچنین فراموش نکنید که باتری به باتری برای روشن کردن خودرو یک راهکار موقت است و جایگزین شارژ اصولی یا تعویض باتری فرسوده نمیشود. بنابراین، اگر خودروی شما به طور مرتب با این روش روشن میشود، بهتر است وضعیت باتری و سیستم شارژ آن را بررسی کنید و یک کابل باتری به باتری استاندارد و متناسب با مشخصات خودروی خود در تجهیزات اضطراری نگه دارید.
