نحوه برداشتن روکش کابل چند رشته‌ای (کابل افشان)

برداشتن روکش کابل چند رشته‌ای یا کابل افشان (Multi Core Cable) به معنای برداشتن روکش بیرونی و عایق هادی‌ها به اندازه مناسب است، به نحوی که رشته‌های مسی آسیب نبینند، شیلد کابل دچار صدمه نشود و مقدار بیش از حدی از مس بدون عایق باقی نماند. برای انجام صحیح این کار، ابتدا باید ساختار کابل را بررسی کنید، سپس ابزار متناسب با نوع عایق و اندازه هادی را انتخاب و طول لخت‌کردن را مطابق نیاز ترمینال یا وایرشو تعیین کنید و در نهایت پیش از اتصال، انتهای کابل را هم در نظر بگیرید.

چطور روکش کابل چند رشته‌ای را در بیاوریم؟

برداشتن روکش کابل و کابل افشان یک فرآیند کنترل‌شده است که باید با ساختار کابل و روش اتصال آن هماهنگ باشد.  در کابل‌های چند رشته‌ای، لخت کردن به معنای برداشتن روکش بیرونی تا یک طول مشخص و سپس برداشتن عایق تک‌تک رشته‌هاست تا هادی‌ها بتوانند به درستی داخل وایرشو، ترمینال یا کنتاکت کانکتور قرار بگیرند. نتیجه صحیح باید به نحوی باشد که رشته‌های مسی کاملاً سالم بمانند، لبه عایق تمیز و طول قسمت بدون عایق با الزامات اتصال مطابقت داشته باشد.

تفاوت برداشتن روکش کابل با باز کردن کامل کابل

برداشتن روکش کابل چند رشته ای یک فرآیند کنترل‌شده برای آماده‌سازی اتصال است، اما باز کردن کامل کابل به معنای جداسازی گسترده‌تر کابل برای بررسی، تعمیر یا تحلیل است. در لخت کردن فقط بخش موردنیاز برای اتصال برداشته می‌شود، اما در باز کردن کامل ممکن است ساختار داخلی کابل هم تا لایه‌های عمیق‌تر جدا شود.

اگر روکش کابل با فشار زیاد یا به صورت تهاجمی بریده و جدا شود، ممکن است رشته‌های داخلی، فیلرها، فویل، شیلد بافته‌شده یا سیم درین پیش از انجام اتصال دچار آسیب یا جابه‌جایی شوند.

چرا اشتباه در برداشتن روکش کابل آن را خراب می‌کند؟

اشتباه در برداشتن روکش کابل می‌تواند وضعیت هادی و عایق را پیش از نصب ترمینال تغییر دهد و در نتیجه زمان اتصال کابل با کابل دیگر مشکل ایجاد می‌کند. در واقع بریدگی یا آسیب رشته‌های مسی، استحکام مکانیکی و سطح تماس الکتریکی را کاهش می‌دهد. لخت کردن نامنظم هم ممکن است باعث باقی ماندن عایق در قسمت مخصوص پرس شود.

اگر طول لخت شدن کابل بیش از اندازه باشد، بخش زیادی از مس در خارج از محدوده اتصال، بدون عایق باقی می‌ماند. در کابل شیلددار هم آسیب تصادفی به فویل یا شیلد بافته‌شده می‌تواند پیوستگی الکترومغناطیسی یا عملکرد اتصال به زمین را کاهش دهد. بنابراین این مشکلات صرفاً ظاهری نیستند و به طور مستقیم روی کیفیت اتصال تأثیر می‌گذارند.

نکات مهم قبل از برداشتن روکش کابل افشان

پیش از برداشتن روکش کابل زوج تابیده باید ساختار کابل، جنس روکش و عایق، طول موردنیاز برای لخت کردن و وجود هرگونه شیلد یا سیم درین را بررسی کنید. این موارد نوع ابزار و میزان عمق برش را مشخص می‌کنند.

ساختار کابل روکش، فیلرها، رشته‌ها و جداکننده‌ها

ابتدا ساختار کابل را بررسی کنید. یک کابل چند رشته‌ای ممکن است علاوه بر رشته‌های عایق‌دار، دارای فیلر، نوار، لایه جداکننده، فویل، شیلد بافته‌شده یا سیم درین باشد. در کابل‌های صنعتی فشرده، فاصله بین روکش بیرونی و رشته‌های داخلی ممکن است بسیار کم باشد. بنابراین یک برش نادرست می‌تواند بلافاصله به عایق رشته‌ها آسیب بزند. اگر ندانید چه لایه‌هایی زیر روکش قرار دارند، نمی‌توانید میزان عمق مناسب برش را به درستی تعیین کنید.

جنس روکش و عایق، PVC

قبل از انتخاب روش لخت کردن، جنس عایق را بررسی کنید. PVC معمولاً به راحتی و با دقت مناسب برش داده می‌شود. استفاده از تیغه یا چاقوی مخصوص کابل که برای مواد PVC مناسب باشد، می‌تواند به برش تمیزتر کمک کند.

طول موردنیاز برای وایرشو، ترمینال یا کانکتور

طول قسمت لخت‌شده باید بر اساس نوع اتصال تعیین شود، نه بر اساس حدس و تجربه شخصی. وایرشوها، ترمینال‌های فنری، ترمینال‌های پیچی و کنتاکت‌های کانکتور الزام یکسانی برای طول قسمت بدون عایق ندارند.

اگر طول لخت‌شدن کم باشد، هادی ممکن است به طور کامل داخل ترمینال قرار نگیرد. حالا اگر طول مس بدون عایق بیش از حد باشد، بخشی از مس بدون عایق خارج از محدوده اتصال یا پرس باقی می‌ماند. بنابراین قبل از برداشتن عایق، طول موردنیاز را بر اساس مشخصات وایرشو، ترمینال یا کانکتور بررسی کنید.

آیا باید شیلد یا سیم درین کابل حفظ شود؟

در کابل‌های شیلددار، شیلد یک بخش اضافی و قابل دور ریختن نیست. فویل، شیلد بافته‌شده یا سیم درین ممکن است برای اتصال به زمین، حفظ پیوستگی EMC یا مونتاژ کانکتور نیاز باشد. اگر در زمان باز کردن روکش بیرونی، شیلد به طور تصادفی بریده شود، شاید کابل همچنان ظاهری سالم و قابل استفاده داشته باشد، اما دیگر شرایط موردنیاز برای کاربرد موردنظر را از دست داده است.

ابزار مناسب برای برداشتن روکش کابل چند رشته‌ای

ابزار مناسب ابزاری است که بتواند با کمترین احتمال آسیب به هادی، نتیجه‌ای دقیق و تکرارپذیر ایجاد کند. انتخاب ابزار برداشتن روکش کابل و کابل به عواملی مانند اندازه کابل، کلاس هادی، نوع عایق و حجم تولید بستگی دارد.

چاقوی مخصوص برداشتن روکش کابل زمانی کاربرد دارد که کابل بزرگ یا دارای ساختار نامنظم باشد یا کار در محیطی انجام شود که ابزارهای تخصصی امکان استفاده نداشته باشند. اگر در برداشتن روکش کابل چند رشته ای مهارت کافی داشته باشید، می‌توانید از چاقو استفاده کنید. اما این ابزار برای همه انواع کابل مناسب نیست. در کابل‌های دارای هادی‌های ظریف و رشته‌ای یا ساختار فشرده چند رشته‌ای، احتمال برش بیش از حد و آسیب به هادی‌ها بیشتر است.

چه زمانی ابزارهای روکش بردار کابل بهتر از چاقو هستند؟

برای بیشتر فعالیت‌های مونتاژی، ابزارهای روکش‌بردار نسبت به چاقو گزینه مناسب‌تری هستند، زیرا طول لخت‌کردن را با دقت و تکرارپذیری بیشتری کنترل می‌کنند و اختلاف عملکرد بین اپراتورها را کاهش می‌دهند. این ابزارها به خصوص برای هادی‌های با سطح مقطع کوچک، هادی‌های انعطاف‌پذیر و فعالیت‌های تکراری که یکنواختی اهمیت زیادی دارد، به کار می‌روند.

اگر اندازه هادی‌ها ثابت باشد و حجم تولید بالا باشد، استفاده از دستگاه‌های اتوماتیک روکش بردار سیم و کابل یا تجهیزات ترکیبی لخت‌کردن و پرس می‌تواند گزینه مناسبی باشد. این دستگاه اتوماتیک می‌توانند سرعت کار را افزایش دهند و خستگی اپراتور و خطاهای ناشی از آن را کاهش دهند. با این حال، همچنان باید طول قسمت لخت‌شده، وضعیت تیغه‌ها و یکنواختی نتیجه به صورت منظم بررسی شود.

علامت اختصاری روی سیم و کابل

نحوه برداشتن روکش کابل چند رشته‌ای

برای برداشتن روکش باید از قسمت بیرونی کابل به سمت لایه‌های داخلی پیش بروید. در هر مرحله باید از لایه بعدی محافظت کنید تا در نهایت بتوانید انتهای کابل را پیش از اتصال به راحتی بررسی کنید.

مرحله اول: بررسی ساختار کابل و طول موردنیاز برای برداشتن عایق

ابتدا ساختار کابل و طول موردنیاز برای لخت کردن را مشخص کنید. فیلرها، لایه‌های جداکننده، فویل، شیلد بافته‌شده و سیم‌های درین را شناسایی و مقدار روکش و عایق هادی را که باید برداشته شود، مشخص کنید.

مرحله دوم: محل برش را علامت‌گذاری و کابل را ثابت کنید

در این مرحله محل موردنظر برای برداشتن روکش را علامت‌گذاری کرده و کابل را پیش از برش ثابت کنید. کابلی که در زمان برش حرکت یا چرخش داشته باشد، بیشتر در معرض ایجاد برش نامنظم یا عمیق قرار دارد.

مرحله سوم: روکش بیرونی را به آرامی و یکنواخت برش دهید

روکش بیرونی را به آرامی و به صورت یکنواخت برش دهید، به نحوی که فقط روکش بریده شود. به خصوص در روکش‌های ضخیم یا سخت، چند برش سطحی و کنترل‌شده ایمن‌تر از یک برش عمیق است.

مرحله چهارم: روکش را باز کرده و فیلرها را با دقت جدا کنید

بعد از ایجاد برش، روکش را با دقت باز کرده و فیلرها یا مواد جداکننده را بدون آسیب زدن به رشته‌ها جدا کنید. پس از ایجاد شیار روی روکش، آن را به آرامی خم کرده یا کنار بزنید. کشیدن شدید روکش می‌تواند باعث پارگی نامنظم، جابه‌جایی آرایش رشته‌ها یا آسیب به اجزای شیلد شود.

مرحله پنجم: برداشتن روکش رشته‌های جداگانه

چون کابل افشان از چندین سیم تشکیل شده است و باید عایق هر کدام از این سیم‌ها را بردارید، باید رشته‌های جداگانه را با ابزاری که متناسب با اندازه هادی و نوع عایق تنظیم شده است، لخت کنید. هادی باید شکل و ساختار خود را حفظ کند تا بتواند به درستی وارد ترمینال یا وایرشو شود. اگر عایق سیم‌ها قبل از جدا شدن بیش از حد کشیده شود یا رشته‌های مسی به شدت از یکدیگر باز شوند، باید تنظیمات ابزار روکش‌بردار یا نوع ابزار را اصلاح کنید.

مرحله ششم: پیش از اتصال، انتهای کابل را بررسی کنید

قبل از اتصال، انتهای کابل چند رشته‌ای را بررسی کنید. وضعیت رشته‌های مسی، طول قسمت لخت‌شده، لبه عایق و وضعیت شیلد را باید به دقت بررسی شوند.  این بررسی باید قبل از پرس کردن یا بستن ترمینال انجام شود و آن را به بعد موکول نکنید. اگر نتیجه لخت کردن یکنواخت نیست، تنظیمات ابزار را اصلاح و کابل را مجدداً لخت کنید و ترمینال را به زور روی کابل نصب نکنید.

برداشتن روکش هادی‌های کوچک و رشته‌های ظریف

هادی‌های رشته‌ای ظریف نسبت به هادی‌های بزرگ‌تر یا سخت‌تر حساس‌تر هستند. حتی از بین رفتن تعداد کمی از رشته‌های مسی می‌تواند استحکام کششی و کیفیت اتصال را کاهش دهد. به همین دلیل، انتخاب ابزار و روش صحیح در این موارد اهمیت بیشتری دارد. برای اینکه عایق این رشته‌ها را از همدیگر جدا کنید، لازم است این نکات و مراحل را انجام دهید.

ابزار لخت کردن متناسب با هادی‌های کوچک انتخاب کنید

ابزار برداشتن روکش کابل باید با محدوده واقعی اندازه هادی مطابقت داشته باشد. ابزارهای بزرگ یا نامتناسب کنترل کافی روی رشته‌های ظریف ندارند. هادی‌های کوچک به ابزاری نیاز دارند که عایق را بدون اینکه به مس آسیب بزند، به طور کامل برش دهد.

تنظیم عمق تیغه یا محدوده لخت کردن

عمق تیغه یا محدوده لخت کردن را به شکلی تنظیم کنید که عایق به طور کامل بریده شود، اما تیغه با هادی مسی تماس پیدا نکند. تنظیم نادرست، تیغه‌های فرسوده یا استفاده نادرست از ابزار می‌تواند باعث ایجاد علامت روی عایق، آسیب به رشته‌های مسی یا باقی ماندن بخش‌هایی از عایق شود.

کابل زره دار چیست؟ چه تفاوتی با کابل معمولی دارد؟

کابل را نگه دارید و عایق را با نیروی کنترل‌شده جدا کنید

کابل را نزدیک محل لخت کردن نگه دارید و عایق را با نیروی کنترل‌شده جدا کنید. از کشیدن ناگهانی، چرخاندن یا خم کردن شدید هادی خودداری کنید. هدف این است که ساختار رشته‌های مسی تا پیش از اتصال کاملاً پایدار باقی بماند. در صورت آسیب دیدن رشته‌ها، بخش آسیب‌دیده را جدا و دوباره لخت کنید. اگر هر یک از رشته‌های مسی بریده، خراشیده یا له شد، قسمت آسیب‌دیده را جدا کرده و دوباره لخت کنید.

نباید فکر کنید هادی آسیب‌دیده نباید صرفاً به این دلیل که هنوز داخل وایرشو قرار می‌گیرد، می‌تواند مثل قبل عمل کند.

استانداردهای برداشتن روکش کابل

نتیجه صحیح لخت کردن باید به شکلی باشد که کابل بتواند بدون نیاز به اصلاح، به طور مستقیم وارد مرحله اتصال شود. هادی باید سالم و لبه عایق تمیز باشد. همچنین باید طول قسمت لخت‌شده با ترمینال موردنظر مطابقت داشته باشد.

رشته‌های هادی سالم و بدون بریدگی یا خراش

وقتی این پروسه را درست انجام داده‌اید که تمام رشته‌های مسی سالم باشند و هیچ بخش تراشیده، له‌شده یا آسیب‌دیده‌ای روی هادی دیده ننشود آسیب به رشته‌ها می‌تواند استحکام مکانیکی و الکتریکی اتصال را کاهش دهد.

لبه‌های تمیز عایق بدون پارگی یا کشیدگی

لبه عایق باید تمیز و یکنواخت باشد و نشانه‌ای از پارگی، کشیدگی یا لخت شدن نامنظم در آن دیده نشود. لبه نامناسب می‌تواند میزان حمایت عایق داخل ترمینال یا وایرشو را کاهش دهد.

طول صحیح قسمت لخت‌شده متناسب با اتصال

طول قسمت بدون عایق باید متناسب با ترمینال، وایرشو یا کانکتور موردنظر باشد. این موضوع باید بر اساس نحوه قرارگرفتن و الزامات اتصال بررسی شود و نباید فقط ظاهر کابل را در نظر بگیرید.

انتهای کابل آماده برای وایرشو، ترمینال یا کانکتور

وقتی می‌توانیم بگوییم برداشتن عایق کابل افشان را درست انجام داده‌اید که انتهای آن بلافاصله برای نصب وایرشو، ترمینال یا کانکتور آماده باشد. پس اگر هنوز به کوتاه کردن، اصلاح یا برش مجدد نیاز دارد، فرآیند لخت کردن هنوز به درستی کنترل نشده است.

جمع‌بندی

برای خریدارانی که کابل چند رشته‌ای را برای سیم‌کشی صنعتی، سیستم‌های کنترل، ساخت هارنس یا مجموعه‌های مجهز به کانکتور تهیه می‌کنند، کیفیت برداشتن روکش کابل به دو عامل اصلی یعنی مهارت اجرا و یکنواختی ساخت کابل بستگی دارد. بنابراین انجام درست برداشتن عایق کابل چند رشته ای اهمیت زیادی دارد. ایمن‌ترین روش این است که ابتدا ساختار کابل شامل ضخامت روکش، فیلرها و لایه‌های شیلد بررسی شود. سپس طول موردنیاز بر اساس مشخصات ترمینال یا وایرشو تعیین کنید و به تخمین زدن بسنده نکنید.