کابل افشان

یکی از راه و روش‌های اتصالات اساسی که انرژی و برق را از یک نقطه به نقطه دیگر وصل نموده و منجر به راه اندازی انواع سیستم‌ها می‌شود کابل است.  کابل دارای کاربردهای متفاوت بوده و هرکدام ویژگی‌های مخصوص به خود را دارند. از مهم ترن کابل‌ها می‌توان به کابل افشان، کابل نیمه افشان و کابل مفتولی اشاره کرد. ما در این مقاله کابل افشان را بررسی می‌کنیم. 

کابل افشان چیست؟

 کابل افشان، یک کابل منعطف و نرم  بوده و از دو یا چند سیم تک رشته افشان که جنس‌هادی آن‌ها از مس است و با پلاستیک pvc روکش شده است، تشکیل می‌شود. عایق روی سیم‌ها جنسی pvc از نوع پلیمرpvc/d  برای کابل سبک و pvc/a برای کابل افشان قدرت دارد. این کابل در مقایسه با دیگر کابل‌ها مقاومت بیشتری دارد.

تاریخچه کابل افشان یا همان کابل نرم به دهه 70 میلادی بر می‌گردد. در آن زمان  از کائوچو به عنوان روکش سیم استفاده می‌شد. اما امروزه و به مرور زمان  استفاده از پلاستیک پی وی سی  در دستور کار قرار گرفت. 

انواع کابل افشان

لازم به ذکر است که کابل‌های افشان انواع مختلفی داشته و برای دسته بندی آن‌ها از روش‌های گوناگونی استفاده می‌کنند. 

• کابل افشان فشار ضعیف
• کابل افشان قدرت
• کابل افشان ارت
• کابل افشان کنترل
• کابل افشان کولری
• و...

انواع کابل افشان بر اساس طراحی

کابل‌های افشان از نظر شکل و طراحی هم در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این مدل‌ها، کابل افشان تخت است که برخلاف کابل‌های معمولی با سطح مقطع گرد، ساختاری مسطح دارد.

در کابل افشان تخت، رشته‌های هادی به‌صورت موازی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و مجموعه هادی‌ها توسط لایه عایق پوشانده می‌شود. این طراحی باعث می‌شود کابل فضای کمتری اشغال کند و برای کاربردهایی که محدودیت فضا یا نیاز به حرکت مداوم کابل وجود دارد، به می‌رود.

کابل افشان تخت در تجهیزاتی مانند آسانسورها، جرثقیل‌ها، نقاله‌ها و برخی سیستم‌های متحرک کاربرد دارد. همچنین در برخی پروژه‌ها می‌توان از این نوع کابل در مسیرهایی استفاده کرد که کابل گرد به دلیل شکل یا فضای نصب، گزینه مناسبی نیست. از مهم‌ترین مزایای کابل افشان تخت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

·         انعطاف‌پذیری مناسب

·         اشغال فضای کمتر

·         امکان نصب در فضاهای محدود

·         شعاع خمش مناسب

·         عملکرد مناسب در تجهیزات متحرک

·         توزیع مناسب نیرو در ساختار کابل

کابل‌های تخت در تعداد رشته‌ها و سطح مقطع‌های مختلف تولید می‌شوند و انتخاب مدل مناسب باید بر اساس تعداد مدارها، جریان موردنیاز، ولتاژ، سرعت حرکت و شرایط نصب انجام شود.

تقسیم بندی کابل افشان براساس انعطاف پذیری

کابل سبک: جنس عایق به کار رفته در این کابل، pvc  از نوع کلاس D  است. این نوع کابل اغلب به عنوان رابط در لوازم منزل، ماشین آلات، تجهیزات الکتریکی و وسایل برقی استفاده می‌کنند.

کابل قدرت: جنس عایق در این کابل PVC از نوع کلاس A  است. این کابل معمولا در مکان‌های خارجی، درون آب، زیر خاک، پست انتقال برق، کانال کابل کشی، درون ساختمان، نیروگاها و ... کاربرد دارد.

مزایای استفاده از کابل افشان

این نوع کابل ساختار هادی خاصی دارد که امتیازات زیادی را به آن می‌بخشد. مهم‌ترین مزایای این محصول عبارتند از:

• ·         انعطاف‌پذیری بالا
• ·         قابلیت خم‌شدن و جابه‌جایی آسان
• ·         نصب نسبتاً آسان در مسیرهای مختلف
• ·         قابلیت استفاده در لوله‌های برق، لوله‌های خرطومی و داکت
• ·         مقاومت مناسب در برابر شکستگی ناشی از خم‌شدن در محدوده مجاز
• ·         مناسب برای اتصال بسیاری از تجهیزات الکتریکی
• ·         مناسب برای بسیاری از کاربردهای ساختمانی و صنعتی

تقسیم بندی بر اساس ولتاژ

کابل افشان با ولتاژی بین 300 تا 500 ولت

انواع کابل افشان بر اساس سایز

کابل‌های افشان در سطح مقطع‌ها و تعداد رشته‌های مختلف تولید می‌شوند. انتخاب سایز مناسب کابل اهمیت زیادی دارد، زیرا سطح مقطع هادی به طور مستقیم بر ظرفیت عبور جریان، میزان افت ولتاژ، وزن و قیمت کابل تأثیر می‌گذارد. برخی از سایزهای پرکاربرد این نوع کابل عبارتند از:

• ·         2×1.5
• ·         2×4
• ·         2×6
• ·         3×2.5
• ·         4×1
• ·         4×2.5
• ·         4×6
• ·         4×10
• ·         5×6
• ·         25×1
• ·         35×1
• ·         70×1
• ·         240×1

برای مثال، کابل 2×4 از دو رشته هادی با سطح مقطع 4 میلی‌متر مربع تشکیل شده است و می‌تواند در برخی کاربردهای ساختمانی، تجهیزات الکتریکی و مصارف صنعتی استفاده شود. اما انتخاب نهایی آن باید بر اساس جریان مصرفی و شرایط نصب انجام شود. البته سایز اسمی برای خرید کابل افشان کافی نیست و باید همزمان به جنس هادی، تعداد رشته‌ها، نوع عایق، روش نصب، دمای محیط و طول مسیر هم در انتخاب کابل هم توجه کنید.

شکل ظاهری کابل افشان

در ادامه مقاله باید گفت که با توجه به شکل ظاهری کابل افشان به دودسته تقسیم بندی می‌شود که مشخصات وکاربردهای مختص به خود را دارند:

• کابل گرد
• کابل تخت

هادی کابل افشان

هادی به کار رفته در سیم  افشان باید مطابق با استانداردها باشد.

جنس‌هادی باید مس آنیل شده، ساده یا اندود باشد.

مقاومت‌هادی در دمای 20 درجه سانتی گراد نباید بیشتر از میزان تعیین شده باشد.

انعطاف پذیری و رشته‌های‌هادی از گروه 1 تا 6  بیشتر از شده ولی سطح مقطع تغییر نمی کند.

قطر‌هادی مفتول باید یکسان بوده و بیشتر از مقدار استاندارد نباشد.

کاربرد کابل افشان

کابل‌های افشان را می‌توان در مکان‌های مختلفی استفاده کرد از جمله:

• ایجاد اتصالات در لوازم و وسایل برقی
• ایجاد اتصال لوازم منزل مانند یخچال و تلویزیون ... که به طور مداوم به برق وصل هستند.
• ایجاد اتصالات ماشین آلات
• بهترین گزینه برای پمپ‌های شناور چاه‌های عمیق و پمپ‌های آب
• استفاده در نیروگاها و مراکز توزیع و مصرف
• تامین کننده انرژی در محیط‌های باز ساختمانی
• استفاده در انواع لوله خرطومی
• زیر و روی گچ

در واقع کابل افشان به علت انعطاف پذیری بالا و متحرک بودن آن برای استفاده در پروژه‌های ساختمانی و تاسیسات  صنعتی یک انتخاب عالی است.

لازم به ذکر است که به دلیل جدا بودن روکش‌های این کابل از آن نمی توان در ساخت موتور استفاده نمود زیرا منجر به  بالا رفتن حجم موتور می‌شود.

مشخصات کابل افشان

کابل افشان مشخصات متنوعی دارد اما اصلی ترین و مهم ترین آن‌ها خاصیت انعطاف پذیری است. از دیگر ویژگی‌های این کابل  طراحی گرد و دایره  ای شکل است که در بیشتر پروژه‌ها استفاده شده و طرفداران زیادی دارد. وزن مناسب و مطابق با استانداردها و همچنین مستحکم بودن کابل در حالت‌های گوناگون نیز از دیگر مشخصات کابل افشان است. می‌توان گفت، کابل‌های تخت که جدیدترین نوع کابل افشان هستند جایگزین قابل قبول و مناسبی برای کابل گرد هستند. کابل تخت را می‌توان در دستگاهای طبی و هواپیماهای مسافربری برای تامین و انتقال برق استفاده نمود. همچنین هنگام تولید و ساخت جرثقیل سقفی یا همان تاورکرین‌ها از کابل تخت استفاده می‌کنند.

ساخت کابل افشان

هنگام ساخت کابل افشان تولیدکنندگان استانداردها و قوانین خاصی را مدنظر دارند. استانداردها به دو قسمت ایرانی و بین المللی تقسیم می‌شوند. استاندارد ایران شامل ISIRI 3084 و استاندارد بین المللی شامل IEC 60228 در گروه‌های 5 و 6 است و برای سیم‌های انعطاف پذیر و نرم با ولتاژ 450 تا 750 ولت با سطح مقطع بیشتر از 1 میلی متر لازم است. در ادامه استاندارد ایران ISIRI 60706 و 0660227 جهانی برای ولتاژ300 تا 500 ولت در سطح مقطع 0.5، 0.75 و 1 میلی متر مربع ضروری است.

روکش کابل مسی افشان

روکش این کابل از جنس پی وی سی است اما همان طور که ذکر شد قبل از استفاده از پلاستیک پی وی سی، روکش کابل جنسی از کائوچو داشت اما به مرور زمان و پیشرفت تکنولوژی نه تنها عایق پی وی سی بلکه پلی اتیلین، لاستیک، LSZH پی وی سی   نیز کاربرد فراوانی دارد.

استفاده از روکش LSZH مانع از تولید دود سمی شده هنگام سوختمن کابل می‌شود. جهت محافظت از کابل نیز از محافظ‌های فولادی یا آلومینیومی در قسمت زیر عایق استفاده می‌کنند که به آن‌ها کابل شیلد دار گفته می‌شود.

کابل افشان لاستیکی بسیار مقاوم بوده، طول عمر بالایی دارد ودر طول زمان منجربه کاهش هزینه‌ها می‌شود. در واقع با استفاده از لاستیک، مقاومت کابل بالاتر رفته و خطر برق گرفتگی و آتش سوزی کاهش می‌یابد.

کابل لاستیکی اغلب در سدسازی، کشاورزی، کوره و آب و فاضلاب کاربرد دارد.

کابل افشان نسوز

کابل‌های افشان نسوز همان طور که از نامشان پیداست در برابر حرارت مقاومند و اغلب در محیطی که حرارت بالا است مورد استفاده قرار می‌گیرند. بیشترین کاربرد کابل افشان نسوز در جوشکاری وکارهای مربوط به آن است.

قیمت کابل افشان

قیمت کابل افشان بستگی به برند، کاربرد، متراژ، گارانتی، خرید عمده ، غیر عمده  و غیره بستگی دارد. البته نوسانات اقتصادی و افزایش قیمت دلار منجر به افزایش قیمت تمام کالاها از جمله کابل افشان می‌شود به همین علت بهتر است قبل از اقدام به خرید جهت آگاهی از قیمت‌های به روز شده کابل افشان به نمایندگی‌های معتبر یا وب سایت رسمی فروش محصولات الکتریکی مراجعه نمایید.

·         جنس هادی: یکی از مهم‌ترین عوامل قیمت کابل، جنس هادی آن است. مس گران‌تر از آلومینیوم است و هرچه مقدار مس به کاررفته در کابل بیشتر باشد، قیمت نهایی هم افزایش پیدا می‌کند.

·         سطح مقطع و قطر هادی: هرچه سطح مقطع هادی بیشتر باشد، فلز بیشتری برای تولید کابل مصرف می‌شود، بنابراین کابل‌های با سطح مقطع بالاتر قیمت بیشتری دارند.

·         تعداد رشته‌ها: در کابل‌های چندرشته‌ای یا چندرسانا، افزایش تعداد هادی‌ها باعث افزایش مصرف مواد اولیه و در نتیجه افزایش قیمت می‌شود.

·         نوع عایق و روکش: جنس عایق و روکش تأثیر زیادی بر قیمت این محصول دارد. موادی مانند PVC، XLPE، PE، PUR و PTFE بسته به ویژگی‌های فنی، مقاومت حرارتی، انعطاف‌پذیری و کاربرد، قیمت‌های متفاوتی دارند.

·         نوع و میزان شیلد: اگر کابل افشان از نوع شیلددار باشد و در آن از بافت مسی، فویل آلومینیومی یا شیلدهای ترکیبی استفاده شده باشد، قیمت بالاتری خواهد داشت.

·         ولتاژ نامی کابل: کابل‌های مناسب برای ولتاژهای بالاتر به عایق‌بندی، ضخامت و ساختار مقاوم‌تری نیاز دارند و به همین دلیل قیمت بالاتری دارند.

·         انعطاف‌پذیری: کابل‌های افشان برای حرکت مداوم، رباتیک یا زنجیرهای متحرک طراحی شده‌اند و نسبت به کابل‌های معمولی قیمت بیشتری دارند.

·         استاندارد و گواهی‌ها: استانداردهایی مانند UL، IEC، VDE و استانداردهای صنعتی تخصصی می‌توانند بر قیمت کابل تأثیر بگذارند. 

خرید کابل افشان

خرید کابل افشان را باید با توجه به نوع کاربرد، برند تولید کننده،‌هادی کابل، سطح مقطع، جنس روکش و مقاومت آن، تیپ‌هادی، جریان مصرفی، جنس‌هادی، قطر، ضمانت کالا، و... انجام دهید. زیرا هرکدام از این موارد گفته شده اهمیت بسیار زیادی در انتخاب شما دارند.  خرید این کالا را می‌توانید  از وب سایت‌های معتبری که در زمینه فروش انواع سیم و کابل فعالیت می‌کند به طور غیر حضوری سفار داده و در کوتاه ترین زمان ممکن خرید خود را درب منزل یا محیط کار خود دریافت کنید.

مقایسه کابل افشان مسی و آلومینیومی

مس سومین فلز رسانای دنیاست که قدرت بیشتری نسبت به آلومینیوم دارد. بنابراین کابل‌های مسی در سطح مقطع یکسان مقاومت کمتر، افت ولتاژ پایین‌تر و تلفات انرژی کمتری دارند. در مقابل، برای دستیابی به ظرفیت جریان مشابه، کابل آلومینیومی به سطح مقطع بزرگ‌تری نیاز دارد.

همچنین کابل‌های مسی از نظر استحکام و انعطاف‌پذیری عملکرد بهتری دارند و برای مسیرهای پیچیده و فضاهای محدود مناسب‌تر هستند. آلومینیوم با چگالی بسیار کمتر، کابل سبک‌تری تولید می‌کند. به همین دلیل حمل‌ونقل و نصب آن، به‌ویژه در پروژه‌های بزرگ و خطوط هوایی، آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر است.

مس رسانایی حرارتی بالاتری دارد و گرما را سریع‌تر دفع می‌کند. همچنین نسبت به آلومینیوم ضریب انبساط حرارتی پایین‌تری دارد و در نتیجه، اتصالات آن در برابر تغییرات دمایی پایدارتر هستند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود مس در کاربردهای با بار بالا و شرایط کاری سخت، قابلیت اطمینان بیشتری داشته باشد.

اگرچه هر دو نوع کابل در شرایط مناسب عملکرد خوبی دارند، اما آلومینیوم در محیط‌های مرطوب، ساحلی و خورنده حساس‌تر است و ممکن است به پوشش‌ها و اتصالات مخصوص نیاز داشته باشد. مس مقاومت بهتری در برابر خوردگی دارد و برای محیط‌های صنعتی و شرایط سخت گزینه مناسب‌تری است.

کابل افشان شیلددار

یکی دیگر از انواع کابل افشان نوع شیلددار است که علاوه بر هادی، عایق و روکش، به یک لایه محافظ یا شیلد هم مجهز است. این شیلد که از جنس مس، آلومینیوم یا ترکیبی از فویل و سیم‌های بافته‌شده ساخته می‌شود، برای کاهش اثر نویز و تداخلات الکترومغناطیسی (EMI) و محافظت از سیگنال‌های عبوری در برابر اختلالات خارجی کاربرد دارد.

در واقع کابل شیلددار برای محیط‌هایی که احتمال ایجاد نویز الکتریکی یا الکترومغناطیسی در آن‌ها زیاد است، استفاده می‌شود. به طوری که در سیستم‌های مخابراتی، خطوط تلفن، تجهیزات کنترلی، سیستم‌های صوتی و تصویری، تجهیزات صنعتی و برخی تجهیزات هوافضا کاربرد دارد.

در واقع، کابل افشان شیلددار را می‌توان نوعی کابل شیلددار با هادی افشان دانست که «افشان بودن» به ساختار هادی و «شیلددار بودن» به وجود لایه محافظ در اطراف هادی‌ها اشاره دارد.

کابل افشان دریایی

یکی دیگر از انواع کابل افشان نوع دریایی است که برای انتقال انرژی الکتریکی در محیط‌های مرطوب، زیر آب یا کاربردهای دریایی طراحی می‌شود. این کابل‌ها با استفاده از عایق و روکش‌های مقاوم، در برابر نفوذ آب، رطوبت، فشار، خوردگی و برخی آسیب‌های مکانیکی مقاومت مناسبی دارند.

ساختار کابل دریایی باید متناسب با شرایط محیطی انتخاب شود، زیرا قرار گرفتن طولانی‌مدت در آب، فشار هیدرواستاتیک، حرکت کابل و احتمال برخورد با اجسام می‌تواند فشار زیادی به کابل وارد کند. بنابراین در کاربردهای زیرآبی، تنها افشان بودن هادی کافی نیست و باید مشخصات دقیق کابل از نظر مقاومت در برابر آب، فشار، کشش، ضربه و خوردگی هم بررسی شود.

سخن پایانی

کابل افشان یکی از محصولات بسیار کاربردی در صنعت برق و انرژی است که در صنایع مختلف و ساختمان سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کابل از سیم‌های تشکیل شده که درون هرکدام از آن‌ها رشته‌های نازک مسی وجود دارد. کابل افشان متنوع بوده و شامل نوع سبک، قدرت و آلومینیومی می‌شود.

امیدواریم خواندن این مقاله برای شما مفید باشد.